Raymond Cuijpers is behalve auteur van dit boek ook beeldend kunstenaar, curator, uitgever, fietser en ex-voetballer, en op het moment van schrijven vooral worstelende vader. In deze autobiografische schetsen of autofictie probeert hij tot de kern van zijn vaderschap door te dringen: Bealach Na Bà.
Tegen de conventies in
Raymond is ook medewerker van Athenaeum en mijn collega op de expeditie van de boekhandel. En in die zin geen volslagen vreemde voor mij. Het is daarom moeilijk om zijn boek louter als roman te lezen. In de eerste plaats omdat dat ook zijn bedoeling niet lijkt, als hij zelf op de achterflap over autobiografische schetsen en autofictie rept. Misschien is de door Audre Lorde gemunte term biomythography wel de beste term voor dit omvangrijke boek, een combinatie van autobiografie, geschiedenis en mythe.
Een boek begint bij de cover, op dit boek geen boektitel, wat een klein teken aan de wand is, omdat het tegen alle conventies van het uitgeven/boekverkopen ingaat.
We hebben hier te doen met een eigenzinnige uitgever en een boek van 607 bladzijden. In plaats van een titelpagina een indringend schilderij van Raymond Cuijpers zelf: we zien een wielrenner op de rug en de weg die hij gaat afleggen, de berg voor hem, de hemel, het licht en het duister, het blauw van de hemel in de verte. (Titel schilderij: From Galibier to Bealach na Bà)
Wel een rug met een titel en een heuse achterflap met de inhoud in het kort en een aanbeveling van Bert Wagendorp over Cuijpers’ vorige boek, Trapas.
Een rittenkoers voor fietskoeriers
Voor wie niets met voetballen of wielrennen of lezen hierover heeft, kan hier afhaken. Ik vind het heerlijk om over wielrennen, afzien, een uur lang blazen, vijftig in het uur, kop over kop te lezen als ik er maar niet zelf bij hoef te bewegen.
We duiken meteen met een razende vaart het boek in; een rittenkoers voor fietskoeriers dwars door de Ardennen, de Vogezen en de Alpen.
Een ongeregelde troupe fietskoeriers wordt na tien jaar bij elkaar geroepen door de minst vaardige van de club fietskoeriers die eens door regen en wind door Amsterdam scheurde, aangejaagd door het portofone geweld van Danny Sanders.
Danny had eigenhandig het koeriersbedrijf opgeblazen en ontpopte zich nu tot ploegleider en sponsor van de ploeg, de Kometen. In de camper zijn Colombiaanse vrouw, Rubria, die de renners van versterkende thee en andere middelen voorziet. De koers is gemengd: mannelijke en vrouwelijke fietskoeriers uit de hele wereld verzamelen zich in Maastricht, waar de koers van start gaat. Van nietsontziende New Yorkers op hun fixies tot een vrouwenteam uit Kigali. Na de Ardennen wordt het flink afzien. Er zijn valpartijen en fietswissels. De race wordt zwaarder en hallucinanter; ’s nachts zoeken Grace (de toprenster uit Kigali) en onze hoofdpersoon elkaar op. Meer en meer komen we in het hoofd van Ray, Raymundo, Raymond terecht, terwijl we richting de Galibier koersen. Uit zijn eerste boek, Trapas, weten we dat we al een mislukte poging achter de rug hebben, en de etappe van morgen met de Kometen is een klimtijdrit. Dan volgt de echte beklimming, terwijl zijn vrouw Grace en zijn zoon Gabriel in een chalet in de Alpen achterblijven.
De vader en zijn zoon
De zoon Gabriel en de uitdagingen van het vaderschap vormen het hart van het boek. Hij probeert erachter te komen waarom een jongen die zoveel kan, zo weinig wil. Behalve gamen en op zijn kamer zitten. Op allerlei manieren probeert Ray dichterbij zijn zoon te komen; door in zijn hoofd te kruipen en hem zelfs een stem te geven. In een eigen hoofdstuk zien we hoe Gabriel langzaam afhaakt van zijn beloftevolle toekomst als voetballer, het meisje dat zijn vader in dit verhaal voor hem verzint, kwijtraakt en langzaam wegdrijft van zijn ouders.
Telkens als Ray afstand wil nemen van de situatie thuis, klimt hij op de fiets, rondje Ronde Hoep, fietst naar zijn ouders in Neerbeek. En dan de berg van de titel van dit boek; de beklimming van de Bealach na Ba in Schotland, in de hoop loutering en inzicht te vinden en afstand te nemen van thuis. Maar als hij fietst, is hij in gedachten thuis bij Grace en Gabriel en andersom.
Beproeving
De beklimming van de Bealach Na Ba blijkt een ware beproeving, veel verkeer, en het wild kamperen eindigt in een midget apocalyps. De al dan niet bestaande Duitse vader en zijn zoon vormen een trigger voor verzuchtingen, herinneringen en bespiegelingen over het vaderschap. Ontmoetingen zijn sowieso een uitdaging voor Ray: andere mensen eten gore dingen, hebben foute kleren aan, fietsen als amateurs, smakken, nemen verboden middelen, gamen. Het oordeel ligt vaak voor op de tong en daarom ligt de lat voor onze hoofdpersoon onmetelijk hoog. Ik kijk steeds naar de omslag, de hoge berg die bedwongen moet worden.
De herinneringen aan zijn eigen jeugdig Limburg, natte tongzoenen, voetbal en de eerste schreden op het wielerpad geven het slotstuk van het boek een lichtheid die het wel kan gebruiken. Want het is nog een lange weg, bro, en een kaulo dik boek dat nieuwsgierig maakt naar de andere schilderijen uit deze serie.
Lekker vakantieboek als je tijd hebt om door te lezen.
Anneke Reijnders is boekverkoper en conciërge bij Athenaeum Nieuwscentrum. En grafisch vormgever.
Reactie plaatsen
Reacties